Bültenlere Dön

YENİ BİR OSMANLI ALTIN PARA DARBYERİ “TACURA”

Cüneyt ÖLÇER

1977 senesi Temmuz ayında Danimarka’ya yaptığım gezide gerçekleştirdiğim ilk iş Kopenhag Müzesine gitmek ve Ostrup’un kitabı ile bilinen Osmanlı madeni paralarını yerinde görmek oldu.

Bu paraların içinde bir tanesi Tahura (?) imlâsı ile gösterilmiş ve yeri hakkında herhangi bir bilgi verilmemişti.

Bu nadir altın parayı iyice inceledikten sonra Tahura yazılı beldenin TACURA olduğunu kesin olarak anladım.

Ancak Afrika kıtasında iki Tacura şehri vardır:

Trablusgarb'da, Trablus şehrine 17 km. mesafede ilginç bir kalesi olan Tacura Kanuni Sultan Süleyman zamanında işgal edilmiştir. Türk Donanmasının bir subayı olan Murad Ağa, 1532 (940 H) Barbaros Hayreddin’in Trablusgarb seferine katılmıştı. Bu sefer başarılı olmamışsa da Osmanlılar Trablusgarb’ın 17 km. doğusundaki Tacura kentini işgale muvaffak olmuşlardır. Murad Ağa Tacura’ya Bey tayin edilmiş ve 19 sene müddetle burada kalmıştır. Nihayet 1551 (959 H) de Sinan Paşa’nın emrinde ve Turgut Reis’in eşliğinde Trablusgarb’ın fethine iştirak etmiş ve bu beldeye Beylerbeyi tayin edilmiştir, iki sene sonra Beylerbeyliği silah arkadaşı Turgut Reis’e verilince Murad Ağa tekrar Tacura’ya dönmüştür.

Kızıldeniz’in güney ucunda Aden körfezi başlangıcında Afrika kıtası kısmındaki Tacura kentine gelince aynı isimli körfezin kuzey kıyısında ufak bir liman şehri olan bu belde beyaz camilerle süslü eski bir şehirdir.

Yavuz Sultan Selim devrinde işgal edilmiş bulunan Mısır’da hazırlanan ve Hadım Süleyman Paşa komutasındaki 80 gemilik Osmanlı Donanmasının Kızıl denizin kuzey ucundan 945 hicri yılında hareket ile Aden’e vardığı ve Aden emirini gemisine çağırtıp derhal seren direğine astırdığı bilinmektedir. Aden körfezindeki Aden şehrini ele geçiren Hadım Süleyman Paşa bu kentin karşısındaki Tacura’yı da bu tarihlerde işgal etmiştir.

Aşağıda çizimi yapılan ve alçı kopyadan çekilen fotoğrafı neşredilen Tacura darbyerli Kanuni devri altını bu iki beldeden birinde darbedilmiş olmalıdır.

Ancak Arabistan yarım adasında Kanuni Sultan Süleyman adına bastırılmış 2 altın darbyerinin, Kızıldeniz kıyısındaki Hudeyde ve içeride Zebid’in bilinmesi, Hint Okyanusuna açılmak üzere olan Hadım Süleyman Paşanın, Afrika kıtasında bulunan Tacura’da da Osmanlı Sultanı adına altın para bastırmış olmasını akla daha uygun getirmektedir.

Mahal olarak iki yerden hangisi olduğunu kesin olarak belirleyemediğim Tacura’nın bugüne kadar bilinmeyen bir darbyeri olduğundan Osmanlı para tarihinde çok önemli bir yeri olması gereklidir.

Bu vesile ile bana Kopenhag müzesinde her türlü kolaylığı sağlayan ve çalışma imkânları veren ve bu bilinmeyen darbyerini gün ışığına çıkarmamızı sağlayan Madeni para kısmı müdürü Otto MORKHOLM’a teşekkürlerimi sunarım.

ağırlık: 3,46 gr. ; çap: 20 mm.