TÜRK NÜMİSMATİK DERNEĞİNİN BASTIRDIĞI HATIRA MADALYONLAR
Güvendik FİŞEKÇİOĞLU
1. ABDÜLLATİF SUPHİ MADALYONU:
Türk Nümismatik Derneğinin kuruluşunun 10. yıl dönümü münasebetiyle ve bazı dernek üyelerinin teklifleri ile 1978 yılında bir hatıra madalyonu bastırılması yönetim kurulunca kararlaştırılarak gerçekleştirilmiştir. Bilhassa kurucu üyelerimizden Sayın İbrahim ve Çevriye ARTUKların fikir ve yardımlarıyla, aynı zamanda ilk TÜRK nümismatı olan Abdüllatif Suphi Paşanın da hatırasını yad etmek yoluna gidilmiştir. Üyelerimizin kısaca SUPHİ PAŞA madalyonu diye isimlendirdikleri derneğin ilk hatıra madalyonunun dizayn, kalıp ve baskı işlemleri Darphane eski baş gravürcüsü Avni KUMUK tarafından İstanbuldaki kendi özel atölyesinde gerçekleştirilmiştir. Aynı kalıp ile altın, gümüş ve bakırdan olmak üzere 3 ayrı madenden basılmıştır.
Çap : 36 mm.
Kalınlık : asgari 1,70, azami 3.30 mm. (Rölyef baskıdır)
Ağırlık : 22 ayar Altın, 29,200 gr., 850 ayar Gümüş, 19,300 gr., % 100 ayar Bakır, 15,000 gr.
Kenar Özelliği : Düz
Baskı Adedi : Altın 58 Adet, Gümüş 298 Adet, Bakır 421 Adet, Toplam 777 Adet
ÖNYÜZÜ : Ortada Abdüllatif Suphi Paşanın sola bakan fesli bir portresi altında 1818-1886 tarihi ile sağında gravürcü A. Kumuk yazısı. Çevrede iki küçük yıldız arasında Ġ ABDÜLLATİF SUPHİ PAŞA Ġ İLK TÜRK NUMİSMATI yazısı mevcuttur.
ARKAYÜZÜ : Ortada TÜRK NÜMİSMATİK DERNEĞİ 10. YIL HATIRASI yazısı ile 1968-1978 tarihleri mevcuttur. Yazıların üst kısmında Kanuni Sultan Süleymanın paralarında görülen saadet mührü vardır, bu aynı zamanda Türk Nümismatik Derneğinin amblemini de teşkil etmektedir. Altta ise modern Osmanlı ziynet altınlarında mevcut süslemelerden aynen alınan altta birleşen 2 zeytin dalı ile 2 adet ok sadağı vardır.
İZAHAT : Sadece dernek üyelerine satılan bu madalyonun bilhassa altın olanının değeri kısa zamanda çok yükselmiştir. Miktarları çok mahdut ve derneğin ilk madalyonu olan SUPHİ PAŞA madalyonunun fiyatlarının ileride daha da çok artacağı tahmin edilmektedir. Bir fikir vermek üzere basıldığında üyelere satış fiyatları aşağıda verilmiştir.
Altın: 6.000 TL., Gümüş: 500 TL, Bakır: 150 TL
1978 Kasım ayı içinde ölmez ATATÜRKün en büyük devrimlerinden biri olan HARF DEVRiMİnin 50. yıl dönümü münasebetiyle bir hatıra madalyonu bastırılmıştır. Daha evvelki hatıra madalyonu gibi bu madalyonunda dizayn, kalıp ve baskı işlemleri Darphane eski baş gravürcüsü Avni KUMUK tarafından ve İstanbul'daki kendi özel atölyesinde yapılmıştır. Altın fiyatının çok yüksek düzeyde olması sebebiyle; altından basılanları sadece peşin olarak altın bedelini veren üyelere satılmıştır. Aynı kalıp ile altın, gümüş ve bakır olmak üzere 3 ayrı madenden basılmıştır.
Çap: 38 mm.
Kalınlık: asgari 2,15, azami 4.33 mm (Rölyef baskıdır)
Ağırlık: 22 ayar Altın, 31,600 gr., 850 ayar Gümüş, 25,000 gr., % 100 ayar Bakır, 16,000 gr.
Baskı Adedi: Altın 34 Adet, Gümüş 186 Adet, Bakır: 380 Adet, Toplam 600 Adet
Kenar Özelliği: Düz
ÖNYÜZÜ: Ortada; Gülhane parkında kara tahtada yeni harfleri öğreten ATATÜRKün alfabe kitaplarına geçen ve harf devrimi denince okla ilk gelen meşhur resmi ile, altında BAŞ ÖĞRETMEN ATATÜRK yazısı, çevrede iki küçük nokta arasında HARF DEVRİMİNİN 50. YIL DÖNÜMÜ yazısı ve 1928-1978 tarihleri ve gravürcünün küçük olarak A. Kumuk şeklindeki adı ve soyadı yazısı bulunmaktadır.
ARKAYÜZÜ: Ortada; TÜRK NÜMİSMATİK DERNEĞİ, ATATÜRK DEVRİMLERİ HATIRASI yazısı olup; alt ve üst taraftaki amblem ve çiçekler Suphi Paşa madalyonunda olduğu gibidir.
İZAHAT: Sadece Dernek üyelerine aşağıda belirtilen fiyatlardan satılmıştır. Altın: 7.900 Lira, Gümüş: 550 Lira, Bakır: 175 Lira.
Bugün bu madalyonların satış fiyatları (bilhassa 34 adet basılmış olan altın olanının) çok yükselmiştir. Bunda maden fiyatlarının artmasına ilâve olarak üye adedinin de 1 yıl içinde 2 misline çıkmasının da çok tesiri vardır.
Üyelerimiz talepleri üzerine Müzeci ve Nümismat Halil Edhem ELDEM için bir hatıra madalyonu basımı 1979 yılının sonlarına doğru gerçekleştirilmiştir. Bundan evvelki hatıra madalyonlarında olduğu gibi bu madalyonun da dizayn, kalıp ve baskı işlemleri İstanbul Darphanesi eski baş gravürcüsü Avni KUMUK tarafından İstanbul'daki kendi özel atölyesinde gerçekleştirilmiştir.
Altın fiyatının anormal derecede yüksek olmasından ötürü bu sefer bu madalyonun altın olarak basımından sarfınazar edilmiş aynı kalıp kullanılmak suretiyle sadece gümüş ve bronz madeninden basılmıştır.
Çap: 30 mm.
Kalınlık: asgari 1,17, azami 2,95 mm. (Rölyef baskıdır)
Ağırlık: 950 Ayar Gümüş: 13,80 gr. (ortalama), Bronz: 10,00 gr. (ortalama)
Kenar Özelliği: Düz
ÖNYÜZÜ: Ortada Halil Edhemin cepheden bakan bir resmi, altında süsleme maksadıyla yapılmış motifler, solda 1861-1938 tarihleri, sağda küçük olarak gravürcü A. Kumuk yazısı, üstte çevrede HALİL EDHEM ELDEM yazısı vardır.
ARKAYÜZÜ: Ortada; TÜRK NÜMİSMATİK DERNEĞİ yazısı ile altta 1979 tarihi mevcut olup; alt ve üst taraftaki amblem ve çiçekler diğer iki madalyonda olduğu gibidir.
İZAHAT: Üyelerimizin beğenisini kazandırmak için; diğer iki madalyona nazaran Halil Edhem madalyonuna kalıp ve baskı yapılırken iki ayrıcalık tanınmıştır. Bunlardan birincisi Proof baskıdır. Yani özel baskıdır. Gerek Gümüş ve gerekse Bronz olan madalyonlar zemin ayna gibi parlak kabartma kısımlar MAT olarak ve özel bir itina ile teker teker basılmıştır. İkinci özelliği ise şimdiye kadar basılan rölyef yani kabartma baskıların en kalınıdır yani hepsinden fazla bir kalınlık verilmiştir. 4,33-2,15=2,18 mm. kadar. Bu; madalyonun görünümünü güzelleştirmekle beraber baskı işini güçleştirmiş (7 defa baskı sonunda madalyon elde edilebilmiştir) ve gümüş zayiat oranını arttırmıştır (takriben % 4). Bundan evvel saf bakırdan basılıp da okside ve lake yapılanların yerine de bakırın içine katkı maddesi konarak Bronz olarak basılmış Proof görünümünü muhafaza etmesi içinde okside vs. yapılmayarak, aynen bırakılmıştır.
Gümüş olanlar 1.500 liradan, Bronz olanları ise 1.000 liradan sadece üyelerimize satılmaktadır. Bakır olanlar hemen hemen tükenmiş olup; gümüşlerden de pek az miktarda mevcuttur.
Bu madalyonun da daha evvel basılanlar gibi bir kaç ay içinde prim yapacağını şimdiden rahatlıkla söyleyebilirim.