TÜRKİYE-AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU
ORTAKLIK ANDLAŞMASI MADALYASI, ANKARA–1963
Fuat BAYRAMOĞLU
Önyüzünde Atatürk’ün yandan görünüşlü (profilden) bir portresi defne çelengi içinde görülüyor. Arka yüzde dairevi olarak “Türkiye-Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Andlaşması” ve ortada “Ankara 1963” sözcükleri yazılıdır.
Ö: Defne çelengi içinde Atatürk portresi sola.
A: Çevrede TÜRKİYE–AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU ORTAKLIK ANDLAŞMASl «, ortada: ANKARA 1963.
Madalyanın çapı: 50 mm., kalınlığı: 3 mm. ile 5 mm.dir. Ağırlığı 104,20 gr. (altın madalya). Madalya altın ve gümüş olarak İstanbul’da Darphane’de basılmıştır.
Madalya 12 Eylül 1963 günü çıkarılmıştır.
Avrupa Ekonomik Ortaklaşması’nı kuran anlaşma Avrupa Birliği fikrinden doğmuş ve Roma’da 25 Mart 1957’de imzalanmış ve 1 Ocak 1958’de yürürlüğe girmiştir. Resmi adı Avrupa Ekonomik Topluluğu olmakla birlikte hemen bütün memleketlerde ORTAK PAZAR demeğe alışılmıştır. Bu akademik adın İngilizcesi European Economic Community (EEC), ya da Common Market; Fransızcası Marche commun Communaute Econcmique Europeenne (CEE); Almancası Gemeinsamer Markt. Europaische Wirtschaftsgemeinschaft (EWG).
Avrupa’da ALTILAR (Almanya, Fransa, İtalya, Hollanda, Belçika ve Lüksemburg) ilkin Avrupa Kömür ve Çelik Birliğini kurdular. Onun başarısı üzerine Euratom ve Ortak Pazar kuruldu.
Türkiye ile Yunanistan özel bir geçici yönetmelik çerçevesinde bu ortaklığa girme isteminde bulundular. İngiltere, Norveç ve Danimarka’nın 1961’de katılmasıyla 9’lar haline gelen Ortak Pazar’a Türkiye’nin katılmasını sağlayan antlaşma 12 Eylül 1963 tarihinde Ankara’da imzalanmıştır.
Antlaşma uzun müzakerelerden sonra görkemli bir törenle Türkiye Büyük Millet Meclisi tören salonunda imzalanmış bu münasebetle Ortak Pazar devletlerinin Dışişleri Bakanları Ankara’ya gelmişlerdir. Yukarıda resmi görülen madalya bu olağanüstü toplantı onuruna hazırlanmış ve az sayıda basılmış olan altın madalyalar en üst düzeydeki temsilcilere (bakan vb.) gümüş madalyalar da yine önemli resmî kişilere o günkü törenlerin anısı olarak dağıtılmıştır. Bu nedenle yurdumuzda bu madalyayı almış olanların sayısı çok sınırlı olmuş, daha ziyade yabancı devlet adamlarına verilmiştir. Ben Roma’da büyükelçi olarak görüşmelerini yürüttüğüm, izlediğim bu antlaşmanın imzası sırasında Ankara’ya nakledilmiş bulunuyordum. Dışişleri Bakanlığı Genel Sekreteri olarak bu törenlerde görevli ve gelen yabancı temsilcilerle temas halindeyim. Birlikte yurtiçi gezisi tertipleyerek Bursa’ya gidilmişti. Anımsadığıma göre o sırada Ortak Pazar Dönem Başkanı Hollanda Dışişleri Bakanı bulunan Mr. Lunds idi. Kendisi ile yol boyu çok ilginç ve faydalı görüşmelerde bulunmuştuk.
Antlaşma hükümetlerce onaylandıktan sonra 28 Ekim 1964 tarihinde teati edilmiş, 1 Aralık 1964’te yürürlüğe girmişti. Nihai anlaşma kademeli olarak gerçekleşecek ve Ortak Pazar üyeliği tam olarak ancak o dönemler sonunda gerçekleşmiş olacaktır. Konumuzu ilgilendirmediği için üzerinde uzun uzun durmaya gerek görmüyorum. Ancak, Türk Nümismatik Derneği’nin nazik ilgisi üzerine Türkiye ve dünya nümismatlarının dikkat ve ilgisine sunduğum bu güzel ve Atatürk’ün başarılı bir portresini (effigie) taşıyan madalya hakkında daha etraflı teknik bilgiler derlemelerini dilerim.
Altın ve gümüş madalyanın evsafı ve baskı adedi hakkında darphaneden malûmat elde edilememiştir. Bu hususta Maliye Bakanlığı’nın müsaadesi gerektiği ifade edilmiştir. İleride bu malumat elde edilebilirse bundan sonraki bültenlerin birinde neşredilecektir.