Bültenlere Dön

ABDÜLHAMİD I DÖNEMİ İLK SALTANAT YILI 1 PARALARI

Tevfik Seno ARDA

Sultan Abdülhamid I döneminde, İstanbul’da basılan gümüş paralar daha önceki bir incelememde ele alınmıştı [1]. Sözü edilen incelemede, birinci saltanat yılı meskûkâtında iki ayrı tuğra istifi bulunduğu da belirtilmişti. Sağ alt köşesinde “Abdülhamid” adının ilk harfi “ayın” bulunan birinci tip tuğra “Abdülhamid han bin Ahmed el muzaffer daima” şeklinde okunurken, sağ alt köşesinde “han” kelimesinin “ha” sı bulunan ikinci tip tuğra “Han Abdülhamid bin Ahmed el muzaffer daima” şeklinde çözümlenir.

Her iki tuğra istifi ilk basılmış gümüş 1 paralarla da genelde sıkça karşılaşılır. Şekil 1A ve B de birinci tip, Şekil 1C de ise ikinci tip tuğra ile basılmış 1 paralıklar görülmektedir. Abdülhamid I’in diğer bazı meskûkâtında olduğu gibi 1 paralarında da, saltanat yılı paranın arka yüzünde “darı be”, yani darbedilmiştir ibaresinin “be” harfi üzerindeki rakamla belirtilir. Birinci saltanat yılı paralarında da, saltanat yılı “1” aynı yerde bulunur (Şekil 1B ve C). Bununla birlikte, birinci tuğrayı taşıyan, dolayısıyla ilk saltanat yılında basıldıkları anlaşılan 1 paraların bazılarında, saltanat yılı rakamı yerine birleşmiş üç nokta şeklinde bir süs bulunduğu yapılan incelemelerden anlaşılmıştır (Şekil 1A). Bu süs sonradan, önyüzde tuğranın sağındaki üst boşluğa geçmektedir. İncelediğim birçok yayında bahsine rastlayamadığım bu birinci tuğralı ve bence ilk tip 1 parayı, sayın nümismat arkadaşlarımın bilgilerine sunmaktan mutluluk duyuyorum.

Diğer ve bilinen iki tip 1 para, yabancı kataloglarda:

         Şekil 1B        : C. 58.3 (C: Craig)

         Şekil 1C        : C. 61 (8. yıldan sonra C. 61a)

numaraları ile gösterilirler [2].

Şekil: 1

Abdülhamid I’in ilk saltanat yılı 1 paralarında rastladığım ilginç bir kalıp hatasından da bu vesile ile söz etmek isterim (Şekil 2). Birinci tür tuğranın olağan B tipinden olan bu 1 parada “KostaNtaniye” kelimesinin büyük harfle yazılan “N, nun” harfinin noktası yanlışlıkla 1 yerine 2 adet kakılmıştır.

Şekil: 2

Şekil 2 üzerinde, Şekil 1B’de ön yüzde iyi görülemeyen tuğra sağ yanındaki üç nokta şeklindeki süs de bariz olarak gözükmekledir.

Söz konusu 1 paralar 15 ilâ 16 mm. çapında ve 0.35 ilâ 0.50 gr. ağırlıkta bulunurlar.

TEŞEKKÜR:

Koleksiyonunu inceleyerek fotoğraf almama izin veren Sayın Cüneyt ÖLÇER’e burada teşekkürü bir borç bilirim.