Bültenlere Dön

GENCE ve BİR MEHMED III DİRHEMİ

Bülent COŞKUN

Osmanlı Sultanı Murad III zamanında, Doğu ülkelerinin işgaline çok önem verilmiş ve bilhassa Anadolu'nun Kuzey Doğu kısımlarının ele geçirilmelerine gayret edilmiştir.

994 H/1586 M yılı Nisan/Rebiyülâhır ayında Doğu Serdarı Ferhad Paşa’nın idaresindeki Osmanlı ordusu İstanbul’dan Üsküdar’a geçerek 5 aylık zorlu bir yürüyüşten sonra Ağustos sonlarında Tebriz şehrine varmışlardır. Şehri uzun süreden beri muhasara eden Safavi kuvvetleri Osmanlı ordusunun geldiğini görünce kuşatmayı kaldırmışlar ve Tebriz şehri de uzun sıkıntılı günlerden sonra tekrar Osmanlı hâkimiyetinin gururlu günlerine kavuşmuştur.

Kışı doğu illerinde geçiren ve sefer hazırlıklarını tamamlayan Ferhad Paşa 30 Temmuz 1587/24 Ramazan 995 de Erzurum’dan Gürcistan üzerine hareket etmiştir. Karthlı, Gürcistan Krallığı'nın en önemli şehirlerinden olan Goru şehri de Eylül başlarında işgal edilmiştir.

996 senesi gelince İran ile yapılması beklenilen sulh anlaşmasının yapılamaması üzerine Erzurum kışlağından tekrar harekete geçilmiştir. Bu seferin gayesi Azerbaycan’ın en mühim şehirlerinden olan GENCE’dir.

Temmuz ayı sonlarında Kars’a gelen ordu, 1 Eylül 1588/9 Şevval 996 da Karabağ Eyaletinin merkezi olan GENCE şehrini işgal etmiştir.

Önemine binaen şehri çepçevre çevirecek bir sur inşasına karar verilmiş ve kırk gün gibi kısa bir zamanda 3800 Zira (1 Zira=1 Arşın, Takriben 61 cm.) uzunluğunda, 10 Zira yüksekliğinde ve 3 Zira kalınlığındaki bu sur tamamlanmıştır. Eski bir ibadet yerinin onarılması geleneğine uyularak Selatini Sebuktekin’den kalma harap bir cami süratle tamir edilmiş ve ilk cuma namazı 14 Ekim 1589/23 Zilkade 997 tarihinde bu camide kılınarak Murad bin Selim adına ilk hutbe okunmuştur.

Suyu, havası, yemişi, ipeği, bereketli toprağı, insanlarının güzelliği ile çok sevilen Gence’nin bağı, bahçesi, kervansarayları, hamam ve çarşısı gereği gibi korunmasına bilhassa özen gösterilmiş ve Gence’de hiç bir yağma ve tahribat olmamıştır.

Osmanlı Türklerinin, bütün tarih boyunca Gence için mücadelesi bu mücadelenin efsanevi modeli ve fethi, Azerbaycan ve Anadolu Türk halk edebiyatında destanlaşmıştır.

Uzun yıllar Osmanlı idaresinde kalan şehir Safevi hanedanının son hükümdarlarından Nadir Şah zamanında 1735 M/ 1148 H yıllarında Osmanlı hâkimiyetinden çıkmıştır.

Kafkasya savaşlarında daima adını duyuran ve elan Türklüğü ile iftihar eden bu kahraman Belde’ye ait elime geçen Mehmed III’e ait bir dirhemi ilk defa yayınlamakla çok mutluyum.

Darısı dostlar başına.

çap: 20 mm.; ağ: 2,400 gr.