Bültenlere Dön

AHMED I VE AHMED III’E AİT İKİ TUNUS AKÇESİ

Ömer DİLER

Kare Tunus akçeleri, kanımca Osmanlı meskûkâtı içindeki en ilginç ve bakir akçelerdir ve bugüne kadar ciddi olarak ele alınmamışlardır. Bu akçelerde tarihlendirme, genellikle ön ve arka yüzde yer alan iki haneli rakamlardır (Şekil 1). Bu nedenle üzerinde “Sultan Ahmed b. Mehmed” yazan bu akçelerdeki, 15 ile 27 arasındaki tarihlerin Ahmed I’e mi yoksa Ahmed III’e mi ait oldukları kesin olarak teşhis edilememektedir. Ben burada kesin olarak biri Ahmed I’e ait diğeri Ahmed III’e ait değişik bir şekilde tarihlendirilmiş iki Tunus akçesini tanıtmaya çalışacağım.

Bilindiği gibi Afrika’da darp olunan Osmanlı akçeleri genellikle cülus yılını değil, darp olunduğu yılın tarihini taşır. Bu nedenle Şekil 1’deki akçenin geç bir Ahmed I akçesi mi yoksa 1127 de darp olunmuş Ahmed III akçesi mi olduğunu anlamak olanaksızdır.

Şekil 1: Çap: 12x12 mm.; Ağırlık: 0,70 gr.

Şekil 2’de görülen akçe, bizim tanıdığımız akçe tiplerinden değişik olup “Sultan” kelimesinin üzerinde dört haneli olarak 1012 tarihi takmaktadır. Bu da bize akçenin Ahmed I’e ait olduğunu kanıtlar.

Şekil 2: Çap: 12.5x11 mm.; Ağırlık: 0,72 gr.

Üçüncü akçede ise, tarih yine açıktır. Ancak bu sefer yıl ikiye bölünmüş olarak görülür. Ön yüzde “Sultan” ibaresi üzerinde 1100 senesi, arka yüz sol alt köşede ise 25 rakamı akçenin 1125 senesinde darbedildiğini gösterir. Bu sene de Ahmed III’e tekabül etmektedir.

Şekil 3: Çap: 12x12 mm.; Ağırlık: 0,70 gr.

Kare akçelerde ilk defa gördüğüm, bu iki değişik tarih sistemli akçelerin örnekleri çoğalırsa, darb olunan seneler hakkındaki bilgimiz de artacaktır.