Bültenlere Dön

YENİ BİR BAĞDAT DİRHEMİ

Ömer DİLER

Bilindiği üzere, Safevi hükümdarı Şah İsmail’in 930 H yılındaki ölümden sonra, hükümdarlık, oğlu Şah Tahmasb’a geçmiştir. Şah Tahmasb, babasının politikasını devam ettirmiş, yani Osmanlı devletine problemler çıkarmış, hiç bir sakilde dostluk ve iyi niyete yanaşmamış, ilişkileri oyalama düzeyinde tutmağa uğraşmıştır. Bu nedenlerle, Sultan Süleyman, 940 H yılında, “Irakeyn” adı verilen meşhur seferine çıkmıştır. Bu seferde Erciş, Ahlat, Van ve Adilcevaz kaleleri alınmış ve Osmanlı orduları 28 Teşrin-i Sani 941'de, Vezir-i Azam İbrahim Paşa kumandasında Bağdat’a girmişlerdir. Bu tarih, Bağdat’ın Kanuni devrindeki ilk fethidir. Adı geçen yıla ait eşsiz bir dirhem, merhum Sayın Cüneyt Ölçer koleksiyonunda bulunmaktadır.

Daha sonra darbolan Bağdat sikkelerine de bir göz atalım.

         Sene H                                     Osmanlı                           Safevi

         942                                          Ar (1)

         943                                          Ar (1)

         947                                          Ar (2)

         949                                                                                Ae (3)

         950                                          Av (2) - Ar (4)                  Av (3)

         955                                          Av (1)

         956                                          Av (5) - Ar (4)                  Ar (3)

         958                                          Av (4) - Ar (4)                  Av (3) - Ar (3)

         960                                          Av (4) - Ar (2)                  Av (3) - Ar (3)

Bu liste 1195 H yılına kadar böyle devam etmektedir. Yani Bağdat’ta Osmanlılar ve Safeviler karşılıklı ve sürekli sikke basmışlardır. Bunun en büyük nedeni Osmanlıların Safeviler üzerinde kesin bir hâkimiyet kuramamalarıdır. İmparatorluğun büyük olması ve har cephede savaşların devam etmesi Safevilere yaramış, Osmanlılar gelince kaçmışlar ordu dönünce saldırmışlardır.

Aşağıda tanıtmış olduğum dirhemde ise tarih 961 H’dir. Çapı: 23 mm., ağırlığı: 4,49 gr. olan bu nadide dirhemin:

(1) PERE, N. Osmanlı Madeni Paraları. İstanbul, 1966.

(2) EDHEM, H. Meskukat-ı Kadime İslamiye Kataloğu.

(3) ZAMBAUR, E. Die Münzpragungen Des Islams. Wiesbaden, 1968.

(4) ARTUK, İ. Kanuni Sultan Süleyman Adına Basılan Şikeler. Ankara, 1972.

(5) KAZAN, W. The Coinage of Islam. Neuchatel, 1983.

Tarih Kaynakları:

1. DANIŞMEND, İ. H. İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi. Cilt 2. İstanbul, 1971.

2. UZUNCARŞILI, İ. H. Osmanlı Tarihi. Cilt 2. Ankara, 1975.